|
|
A vida rexorde entre a cinza
Máis de 1.400
hectáreas arderon en Carnota o verán pasado, do total de 3.600
hectáreas de monte público. Un inferno que se reproducía
ao longo de toda a xeografía galega. Este concello coruñés
arrastra unha triste historia: o lume cébase cos seus montes cada
verán mentras o petróleo do Prestige segue presente no fondo
do mar e dos corazóns da veciñanza. Galicia posúe o
7 por cento de toda a masa forestal do Estado, pero dende 1995 veu acollendo
o máis do 45 por cento dos incendios, segundo os datos do Comité
de Defensa do Monte Galego.
Se o inxenioso fidalgo
Don Quixote se achegase a Carnota, quedaría impresionado polos enormes
xigantes que coroan o monte Pindo. Sancho, pola súa parte, vería
gran cantidade de aeroxeradores eólicos que coroan o que antigamente
fora o olimpo celta. Pero ámbolos dous comprobarían que o
Pindo está pelado, que o que antes estaba poboado por eucaliptos
e piñeiros principalmente, agora está sementado de rochas
escarpadas. Entre o 22 e o 24 de agosto do 2005 no concello carnotano queimáronse
arredor de 1.400 hectáreas, entre o monte Pindo, e os lugares de
Lira e Lariño. Máis da metade era monte baixo, como toxo,
carroucha, carqueixa, piñeiro ou eucalipto.
Galicia
arde lentamente
O 2005 foi realmente
un dos peores nos últimos anos no que a incendios se refire. Fai
anos que o monte galego se vai queimando sen que pareza que nada lle poida
pór remedio. "Máis que cíclico é crónico",
afirma o concellal de Medio Ambiente
 |
| Monte
Pindo, seis meses despois/E. Martíns |
de Carnota, Xosé
Antonio Domínguez. O problema detéctao nas plantacións
que se adoitan facer despois dun incendio, que xeralmente son pinos. "O
primeiro ano desbrózase, pero o segundo ano empeza a medrar o toxo,
e cando leva catro ou cinco anos os toxos son máis grandes que os
propios pinos", velaí a masa vexetal precisa para que un incendiario
cun pouco de vontade provoque un incendio das dimensións como as
que padeceu o monte galego no verán pasado.
Por iso o concello
de Carnota optou por outro tipo de plantacións, 3.300
árbores frondosas, coa intención de romper ese círculo
vicioso, como castiñeiro, carballo, aciñeira, sobreira, cerdeira,
ameneiro, salgueiro e acivro, que foron proporcionadas pola Consellería
de Medio Rural.
| Na recuperación
dos montes carnotanos estánse a investir máis dun millón
de euros |
Máis dun millón
de euros estáse a investir nos montes carnotanos, segundo o alcalde
do concello, Xosé Manuel García, froito das axudas percibidas
fundamentalmente do Decreto de Guadalajara, xa que esas 1.400 hectáreas
estaban inseridas na Rede
Natura, así como de Medio Rural.
Pero no monte Pindo concretamente non se fixo ningunha actuación.
"É case inaccesible, nin o 1%, e accesible a man hai moi pouca
extensión", explica o concellal, "no que é a ladeira
sur, que foi a que ardeu, aí é unha pendente de máis
de 45 graos, de moitísima pedra, de moi difícil acceso",
polo que a reforestación terá que facela o monte só.
Consecuencias
para o ecosistema
Nas ladeiras que arderon
había unha especie vexetal moi valiosa, o carballo anano, que ardeu
na súa totalidade. Sorprendentemente, aos quince días de arder
reagromou tamén por completo, cun vigor superior ao do toxo, demostrando
a súa resistencia ante o lume. "Cando a herba tiña uns
gromos de 10 centímetros, o carballo xa tiña uns 20 ou 25
centímetros de rebrote", afirma Domínguez, "é
a demostración de que esta especie actúa como medio de conservación
do hábitat no que está, axuda a fixar a terra".
 |
| Carballo
anano /E. Martíns |
O lume que arrasou
Carnota non é fácil de esquecer. Ademais das perdas ecolóxicas,
preto de 2.000 veciños temeron polas súas casas, mesmo unhas
300 persoas foron evacuadas durante os tres días que durou o incendio.
Mentres ardía o monte Pindo, comezaba a arder tamén na parroquia
de Lira e, cos medios ao límite da súa capacidade, os propios
veciños plantaron cara ao lume.
"Era imposible facerlle fronte", explica Carlos Lago, reporteiro
gráfico, mentres lembra a súa experiencia no Pindo. "Escoitei
a un capataz falando por radiofrecuencia e dicindo -¡enviádenos
axuda por aire por Dios, que isto se nos vai das mans!- Tamén é
imposible esquecer os rostros das familias atemorizadas porque vían
que o lume estaba a piques de chegar ás súas casas".
As
consecuencias para a poboación
Esta comarca vive fundamentalmente de dous tipos de turismo: o vinculado
ao mar e as praias e o rural. Neste último, as rutas de sendeirismo
polo Pindo eran a oferta estrela e a tempada de verán víuse
estragada polo incendio. "Si, rompeu o verán, canceláronse
reservas porque co estado no que estaba o monte... incluso se deu o caso
dunha muller que estaba embarazada e tivo que marchar porque o cheirume
a queimado non lle sentaba ben". Na voz de Manuel Lago, dono da casa
rural, apréciase un ton esperanzador: "Agora mesmo xa teño
reservas para xullo e agosto".
|
Os
bombeiros urbanos e os propios veciños colaboraron para salvar
as súas pertenzas
|
O concellal de Medio
Ambiente asegura que "hai unha especie de mala fada entre os veciños.
No 2002 foi o embarranque, o naufraxio do Prestige; despois o incendio
no 2005. Estábase temendo que logo desta queima, como viñeran
unhas chuvias torrenciais, ía haber inundacións".As
capturas de peixe baixaron notablemente dende o Prestige, e co tema dos
incendios hai unha actitude fatalista, segundo explica Xosé Antonio
Domínguez, "é unha especie de temor a que non hai dous
sen tres".
A man do home está detrás de nove de cada dez incendios,
non sempre con intención criminal, senón simplemente por
descoido ou insensatez. Domínguez non pensa que os intereses urbanísticos
ou o negocio da madeira sexan os que provocaron o lume en Carnota, fala
máis ben de descoidos. "A xente ten unha práctica moi
habitual, que é desbrozar por medio do lume", xa que sae máis
barato que ter que contratar a unha empresa para que limpe ese terreo.
As
previsións para o verán
O concellal lembra que mentres estaba ardendo había un comentario
xeralizado entre os veciños, "o ano que ven tócalle
ao resto". Por sorte, esta primavera choveu bastante, polo que hai
auga suficiente para que, en caso de incendio, as motobombas se poidan
encher. Mais é suficiente que o vento do nordés sople unha
ou dúas semanas, para que a humidade que hai no monte despareza
favorecendo de novo ó lume.
|
Entre
os desaloxados había 27 turistas dunha casa rural situada
na falda da montaña
|
"Se se produce na zona que quedou sen arder, pode que sexa de dimensións
maiores aínda que o do ano pasado", asegura o concellal, xa
que é unha zona na que é máis difícil incluso
a súa extinción. Por iso en Carnota se está a traballar
no desbroce do monte, para que haxa unha ruptura de continuidade e atallando
o lume por aí. Tamén se procura reparar as pistas para que
poidan circular os medios de extinción.
Mentres a administración se prepara para a nova tempada de lumes,
os veciños ollan o monte con escepticismo. Para eles, a vida pode
volver a xurdir entre as pedras pero achégase un novo verán
e se non é o Pindo, outro lugar sufrirá os lumes.
|
|
